Praktische gids
Een heldere prompt schrijven met context en controlecriteria
Een heldere prompt maakt niet alleen duidelijk wat een AI-systeem moet produceren. Hij beschrijft ook welke informatie als bron geldt, welke aannames ongewenst zijn en hoe een mens de uitkomst controleert voordat die wordt gebruikt.
Bepaal eerst of AI bij de taak past
Omschrijf het gewenste resultaat en de gevolgen van een fout. Voor ideeën, herstructurering of een eerste concept kan generatieve AI praktisch zijn. Bij beslissingen over rechten, gezondheid, veiligheid, financiën of personen is meer terughoudendheid en deskundige controle nodig. Gebruik geen AI omdat het beschikbaar is; kies het hulpmiddel dat bij risico en verantwoordelijkheid past.
Verwijder gevoelige en onnodige invoer
Controleer vóór het schrijven of de taak persoonsgegevens, bedrijfsgeheimen, klantinformatie of andere vertrouwelijke gegevens bevat. De Rijksoverheid beschrijft voor de eigen redactie dat geen persoonsgegevens of vertrouwelijke informatie in AI-tools wordt ingevoerd. Gebruik alleen een toepassing en gegevensstroom die binnen jouw organisatie zijn goedgekeurd. Anonimiseren is meer dan alleen een naam vervangen wanneer de context iemand alsnog herkenbaar maakt.
Schrijf doel en doelgroep in één zin
Begin met wat de uitkomst moet helpen bereiken en voor wie die bedoeld is. “Maak tekst over onderhoud” is breed. “Maak een eerste opzet voor een korte interne checklist waarmee een facilitair medewerker open onderhoudspunten kan ordenen” geeft richting. Laat de prompt niet doen alsof een concept al definitief, gecontroleerd of professioneel advies is.
Geef alleen relevante context en bronnen
Voeg definities, toegestane bronpassages, randvoorwaarden en bestaande afspraken toe die nodig zijn voor de taak. Benoem welke bron leidend is als informatie botst. Vraag het systeem om ontbrekende informatie als onbekend te markeren in plaats van aan te vullen. Controleer licentie, vertrouwelijkheid en gebruiksrecht voordat je externe inhoud invoert.
Maak vorm en grenzen expliciet
Beschrijf lengte, taal, structuur en gewenste toon. Voeg relevante verboden toe, bijvoorbeeld geen verzonnen statistieken, geen definitieve juridische conclusie en geen nieuwe bronverwijzingen zonder controleerbare URL. Een lange lijst met regels is niet automatisch beter; kies beperkingen die rechtstreeks samenhangen met de taak en het risico.
Gebruik een fictief promptvoorbeeld
Fictief voorbeeld: “Maak op basis van de drie meegeleverde, openbare bronpassages een concept van maximaal 250 woorden voor Nederlandse startende ondernemers. Leg uit hoe zij een klantintake kunnen samenvatten. Gebruik alleen feiten uit de passages, vermeld onzekerheden en eindig met drie controlepunten. Schrijf niet dat het concept juridisch advies is en verzin geen regels of termijnen.”
De prompt bevat doel, doelgroep, bronnen, omvang en grenzen. Toch is de uitkomst nog niet klaar voor publicatie. Een redacteur vergelijkt iedere inhoudelijke bewering met de bron, controleert of de formulering de bedoeling behoudt en verwijdert mogelijk misleidende zekerheid. Het voorbeeld bevat geen echte klant- of bedrijfsgegevens.
Voeg controlecriteria aan de opdracht toe
Vraag om een uitkomst die controleerbaar is: bronverwijzingen naast claims, een lijst met gebruikte aannames of een apart blok met ontbrekende informatie. Laat het systeem niet zelf verklaren dat alles juist is. De menselijke beoordelaar bepaalt aan de hand van originele bronnen, context en vakkennis of de uitkomst bruikbaar is.
Bewaar lessen en niet automatisch alle invoer
Noteer na afloop welke instructie goed werkte, waar de uitkomst ontspoorde en welke controle nodig bleek. Bewaar prompts alleen volgens de geldende informatie- en privacyafspraken. Een promptbibliotheek kan nuttig zijn, maar verouderde context, toolversies en regels moeten zichtbaar worden herzien voordat iemand het voorbeeld opnieuw gebruikt.
Bronnen en verder lezen
Deze bronnen ondersteunen de genoemde uitgangspunten. Controleer bij belangrijke persoonlijke, financiële of technische keuzes altijd of de informatie op jouw situatie van toepassing is.
Lees verder
Veelgestelde vragen
Goed om te weten
Moet een goede prompt altijd lang zijn?
Nee. Een prompt moet voldoende doel, context, grenzen en controlecriteria bevatten. Onnodige instructies kunnen de taak juist minder duidelijk maken.
Kan ik persoonsgegevens veilig maken door alleen namen te verwijderen?
Niet altijd. Andere details kunnen iemand herkenbaar maken. Gebruik uitsluitend goedgekeurde gegevens en toepassingen en volg je privacybeleid.
